معيارها يا استانداردهاي تأليف محتواي مدارس هوشمند
معيارهاي متعددي براي ارزيابي محتوي الكترونيكي مناسب مدارس هوشمند وجود دارد. در اين مقاله سعي شده است مهمترين معيارها بيان شده تا در زمان توليد و يا انتخاب محتوي الكترونيكي توسط معلمان و مديران مدارس هوشمند به اين معيارها توجه گردد. معلمان ميتوانند با تهيه يك چكليست براساس اين معيارها، فرآيندي را براي ارزيابي و انتخاب محتوي مناسب براي بكارگيري در فرآيند ياددهي يادگيري تعريف نمايند.
محتوا
با وجود همه زرق و برق و جذابيتي كه فناوري دارد مهمترين جنبه همه دورههاي آموزشي برخط، محتواي آنها ميباشد. به اين معنا كه محتوا بايد مرتبط، كامل و دقيق، بهروز و برانگيزنده باشد، اطلاعات ارايه شده بايد مورد علاقه فراگيران، معتبر، موثق و فني باشد.
روش آموزشي
نوع راهبردها و فعاليتهاي يادگيري به كار گرفته در دوره بايد متناسب با موضوع درس و فراگيران باشد. فعاليتهاي يادگيري بايد فراگيران را فعالانه درگير كند.
انگيزه
فراگيران بايد انگيزه يادگيري داشته باشند. براي اين كار، محتوا بايد جذاب و برانگيزنده باشد و فراگيران را بهصورت فعال درگير كند. استفاده از گرافيك و چند رسانهاي سبب برانگيزنده شدن مواد دوره ميشوند.
بازخورد
فراگيران بايد به هنگام پيشرفت، بازخورد به موقع دريافت كنند. اين بازخورد هر چه بيشتر باشد بهتر است. مطلوب آن است كه فراگيران بتوانند در هر زمان چگونگي پيشرفت خود در دوره را بررسي كنند.
هماهنگي / سازماندهي
مواد آموزشي و فعاليتهاي دوره بايد به خوبي سازماندهي و هماهنگ شوند و فراگيران پاسخ واضحي براي اينكه چه چيزي، كجا، چه وقت و چگونه ياد ميگيرند داشته باشند.
قابليت استفاده
همه جنبههاي دورههاي آموزشي بر خط بايد به آساني مورد استفاده قرار گيرند. بيان اين نكته آسان ولي غالباً تحقق آن مشكل است.
كمكرساني
كمكرساني براي حل مشكلات مرتبط با محتوا و فناوري بايد هم هب صورت برخط و هم به شكل غير برخط (تلفني يا حضوري) واضح داده شوند.
حجم كار
تعداد و نوع تكاليف بايد متناسب با نوع دوره و سطح آن باشند.
انعطافپذيري
چوف فراگيران علايق، پيش زمينهها و توانمنديهاي مختلف دارند، بنابراين بايد با در نظر گرفتن منابع اختياري و انتخابي در زمينه فعاليتها و ارزشيابي، دوره را متناسب با متغيرهاي نويني براي تأليف محتواي مدارس هوشمند ارايه كرد كه عبارتند از:
قابل دسترس بودن
- چگونه مواد درسي به راحتي قابل استفاده است و يادگيرنده به سرعت ميتواند اطلاعات را پيدا كند.
- عملكرد هر آيكن و دكمه براي يادگيرنده توضيح داده شود؟
- هر بخش از دروس با مرور بخش قبل آغاز شود.
- هر صفحه به صفحه قبل لينك شده باشد تا فراگير بتواند به آن صفحه بازگردد.
- يك نمايهاي از لغات اصلي در پايان درس وجود داشته باشد (وجود فهرست لغتشناسي).
اطلاعات عمومي
- درسها با توجه به نيازهاي مخاطبان در سطوح مختلف تنظيم شده باشد.
- توضيح مختصري درباره اهداف نهايي هر درس، برونداد و نتيجه نهايي آن داده شود.
- يك چارت سازماندهي شده براي مربوط كردن هر يك از دروس به درس قبل و بعد خود ارائه شود.
- به پيش نيازهاي هر درس توجه شده باشد.
- در هر درس ليستي از منابع استفاده شده (اعم از منابع الكترونيكي و منابع چاپي) آورده شود.
سازماندهي
- مواد درسي طوري سازماندهي شده باشند كه يادگيرنده بتواند ميان بخشهايي از درس ارتباط برقرار كند هر يك از موضوعات و واحدهاي درسي به خرده واحدها و خرده موضوعات تقسيم شده باشد.
- خرده موضوعات به موضوعات اصلي مرتبط باشد.
زبان
- آيا سطح زبان استفاده شده براي گروه مخاطبان مناسب است؟
- سبك نوشتن واضح و درست باشد و راهنماييها بهصورت واضح به كار رفته باشد.
- در متن از فعلهاي معلوم استفاده شده باشد
- جملهها كوتاه و رسا باشد.
- پاراگرافها مختصر باشد.
- از اعداد و نشانگرهايي براي نشان دادن ترتيب و توالي متن استفاده شود.
- نگارش كلمات و نكات گرامري به درستي به كار رفته شود.
- محتوا خالي از جهتگيريهاي سني، فرهنگي، قومي- نژادي و جنسي باشد.
طرح
- از آيكنهاي جهتگيري بهصورت مداوم استفاده شده باشد.
- كنتراست ميان متن و پس زمينه به وضوح و خوانا كردن متن كمك كند.
- از رنگها بهصورت مناسب استفاده شده باشد.
- در متن از عناصر گرافيكي مثل نمودارها، چارتها، جداول و تصاوير براي ارائه بهتر محتوا استفاده شده باشد.
- از عنوانها و زير عنوانها براي سازمان دادن به محتوا استفاده شده باشند.
- براي تاكيد از حروف بزرگ و يا خط كشيدن زير كلمات استفاده نشود از اين كار (نوشتن با حروف بزرگ و خط كشيدن زير كلمات) تنها براي لينك استفاده شود.
- طرح استفاده شده متناسب با محتوا و علاقه مخاطبان باشد.
- مواد درسي بهصورت جذابي براي مخاطبان به نمايش در آيد.
اهداف آموزشي (اهداف نهايي و جزئي):
- اهداف كلي و اهداف جزئي، محتواي درس را در برگيرد.
- اهداف به موضوع درسي مربوط باشد.
- اهداف با توجه به دنياي واقعي كه محتوا در آن به كار گرفته خواهدشد نوشته شود.
- اهداف جزئي با دانش، مهارتها، تواناييها، رفتار و نگرشهاي مخاطبان مربوط باشد.
- در نوشتن اهداف كلي و جزئي از افعال عملكردي مناسب استفاده شود (از افعالي كه واضح، روشن و قابل اندازهگيري هستند استفاده شود).
- اهداف جزئي بهصورت واضح و مختصر آن چه را كه بايد انجام شود را در بر گيرد.
- اهداف كلي و اهداف جزئي يك توالي قابل دركي از انتظارات را فراهم كند.
- اهداف با توجه به سطوح مختلف (توجه بيشتر به سطوح بالاي يادگيري مثل مهارتهاي تفكر انتقادي و حل مساله) نوشته شود.
محتواي درس
- محتوا بهصورت مستقيم به اهداف يادگيري مرتبط باشد.
- محتوا كامل باشد بهصورتي كه محتوا و تجارت يادگيري اهداف يادگيري را پوشش دهد.
- محتوا متناسب با ويژگيهاي يادگيرنده (توانايي و حيطه سني) و تجارب يادگيري باشد.
- محتوا داراي صحت و دقت باشد.
- محتوا به روز و جاري باشد.
- محتوا در يك توالي منطقي ارائه شود.
- محتوا به گامهاي يادگيري كوچكتر خرد شده باشد.
- محتوا به ديگر مواد آموزشي كه يادگيرنده ممكن است مطالعه و يا تجربه كرده باشد مربوط شود.
روشها و راهبردهاي آموزشي و يادگيري
- به گيرندگان گفته شود كه چه فعاليتهايي بايد بهصورت همزمان و چه فعاليتهايي بايد بهصورت غير همزمان انجام شود.
به يادگيرندگان درباره مسئوليتهايشان در يادگيري برخط اطلاعات لازم داده شود.
انتظارات از يادگيرندگان براي شركت در فعاليتهاي يادگيري تيمي و مشاركتي بهصورت روشن مشخص شده باشد.
روش كارهاي لازم براي يادگيرندگان تيمي توضيح داده شود.
تنوعي از فعاليتهاي يادگيري و آموزشي استفاده شود از قبيل بحثهاي برخط، كنفرانسهاي ويدئويي، تمرينهاي مشاركتي و ...
از تصاوير، گرافيكها، انيميشنها و ديگر فرمهاي چند رسانهاي براي ارائه حقايق و تقويت محتوا استفاده شود.
به يادگيرنده توضيح داده شود كه براي استفاده از اين درس به كامپيوتر (سختافزار و نرمافزار) پيشرفته و يا اينترنت با سرعت بالا و همينطور براي دريافت چند رسانهاي استفاده از سيدي و يا ديويدي رم نياز است يا خير.
يادگيرندگان بتوانند فعاليتهايي را كه به حيطه سني، فرهنگي و يا نيازهاي آنها مربوط است را انتخاب كنند.
فعاليتها بايد مهارتهاي مناسب شناختي و ران حركتي را بهصورت موثر رشد دهد.
فعاليتها بايد تفكر انتقادي، خلاقيت و حل مسئله را تشويق كند، يادگيرندگان بايد به منابع مواد درسي پيوند شده باشند.
منابع يادگيري
- منابع يادگيري براي يادگيرنده و موضوع درسي مناسب باشند.
- ليست منابع يادگيري به دو دسته اجباري و اختياري تقسيم شود.
- منابع يادگيري مختلف با توجه به علايق متفاوت يادگيرندگان، تواناييها و سبكهاي يادگيري مورد استفاده قرار گيرند.
- منابع مواد يادگيري داراي صحت و دقت باشند.
- منابع بهروز و جاري باشند و به محتواي درس مربوط باشند.
- كتاب شناسي و يا ليست منابع شامل منابع متنوعي از قبيل لينكهاي اينترنتي و كتابها و مجلات، نرمافزارها و ويدئوها باشد.
- لينكها مواد آموزشي داخل و خارج از درسها را فراهم كرده باشند.
ارزشيابي
- ارتباط ميان نتايج يادگيري دروس، راهبردهاي ارزشيابي و تكاليف درسي براي يادگيرنده مشخص و واضح باشد.
- تنوعي از تكاليف مربوط به محتوا و يا تمرينهايي براي ارزشيابي فراهم شده باشد.
- يادگيرندگان خود به ارزشيابي از خود بپردازند.
- شيوه ارزشيابي متناسب با اهداف جزئي باشد.
- به يادگيرندگان در هنگام ارزشيابي بازخورد مناسب داده شود.